ArchiMate 3.2: Thanh trường kiếm của Enterprise Architect – Phần 4

Trả lời câu hỏi “Tại sao” – Lớp Chiến lược & Động lực

Giới thiệu: Kết nối Kiến trúc với Ý định Kinh doanh

Trong quá khứ, Kiến trúc Doanh nghiệp đôi khi bị chỉ trích là một hoạt động CNTT thuần túy, xa rời chiến lược kinh doanh. Các lớp Chiến lược (Strategy) và Động lực (Motivation) được bổ sung vào ArchiMate chính để giải quyết vấn đề này. Chúng tạo ra một liên kết rõ ràng, có thể truy vết từ các động lực và mục tiêu chiến lược của doanh nghiệp đến các quyết định thiết kế kiến trúc cụ thể.¹⁶ Điều này nâng tầm EA từ một bài tập mô tả kỹ thuật thành một công cụ lập kế hoạch chiến lược có tính định hướng.

Các thành phần Động lực: Lý do cho sự thay đổi

Các thành phần này giúp trả lời câu hỏi “Tại sao chúng ta cần thay đổi?”.

• Stakeholder (Bên liên quan): Các cá nhân hoặc nhóm người có mối quan tâm đến kết quả của kiến trúc. Ví dụ: “Ban Giám đốc”, “Cơ quan Quản lý”.
• Driver (Yếu tố thúc đẩy): Một điều kiện bên trong hoặc bên ngoài thúc đẩy sự thay đổi. Ví dụ: “Quy định mới của chính phủ”, “Sự cạnh tranh từ Fintech”.
• Assessment (Đánh giá): Một phân tích về một Driver, thường ở dạng SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức). Ví dụ: “Rủi ro bị phạt cao do không tuân thủ”.
• Goal (Mục tiêu): Một trạng thái cuối cùng mà một Stakeholder mong muốn đạt được. Ví dụ: “Tăng sự hài lòng của khách hàng lên 20%”.
• Outcome (Kết quả): Một kết quả cuối cùng, có thể đo lường được, của việc đạt được một hoặc nhiều mục tiêu. Ví dụ: “Giảm 15% khiếu nại của khách hàng”.
• Principle, Requirement, Constraint: Các hướng dẫn, nhu cầu và giới hạn định hình kiến trúc.

Các thành phần Chiến lược: Kế hoạch cho sự thay đổi

Các thành phần này giúp trả lời câu hỏi “Chúng ta sẽ thay đổi như thế nào?”.

• Resource (Nguồn lực): Một tài sản hoặc nguồn lực của doanh nghiệp.
• Capability (Năng lực): Khả năng mà một tổ chức có thể làm để đạt được một kết quả. Ví dụ: “Năng lực Phân tích dữ liệu khách hàng”.
• Course of Action (Phương hướng hành động): Một kế hoạch hoặc cách tiếp cận cấp cao, thường là một dự án hoặc chương trình, được thực hiện để đạt được các mục tiêu. Ví dụ: “Dự án Xây dựng kho dữ liệu khách hàng”.

Ví dụ chi tiết: Phản ứng chiến lược trước quy định mới về bảo mật dữ liệu

Hãy mô hình hóa cách một công ty dịch vụ tài chính phản ứng với một luật bảo mật dữ liệu mới, tương tự kịch bản trong tài liệu ban đầu và các yếu tố thúc đẩy tuân thủ tại Archi Banking Group.

• Kịch bản: Một luật mới yêu cầu các báo cáo tuân thủ tự động và chi tiết về việc sử dụng dữ liệu khách hàng.
• Why (Câu hỏi kinh doanh): “Làm thế nào chúng ta có thể chứng minh cho cơ quan quản lý và ban giám đốc rằng các khoản đầu tư vào dự án mới của chúng ta đang trực tiếp giải quyết các yêu cầu tuân thủ của luật bảo mật dữ liệu mới?”
• What (Các thành phần ArchiMate):
  • Stakeholder: “Cơ quan Quản lý”, “Ban Giám đốc”.
  • Driver: “Quy định mới của chính phủ”.
  • Assessment: “Rủi ro bị phạt cao do không tuân thủ”.
  • Goal: “Tuân thủ 100% quy định mới trước Quý 4”.
  • Outcome: “Báo cáo kiểm toán tuân thủ thành công”, “Không có khoản phạt nào”.
  • Capability: “Năng lực Báo cáo Tự động”.
  • Course of Action: “Dự án Xây dựng Hệ thống Báo cáo”.

Sơ đồ này tạo ra một “đường ngắm” rõ ràng từ áp lực bên ngoài đến hành động cụ thể.

• Áp đặt: Mối quan hệ này cho thấy “Driver” ảnh hưởng đến việc thiết lập “Goal”.
• Hiện thực hoá: Chuỗi “hiện thực hoá” cho thấy một đường dẫn logic: “Dự án” hiện thực hóa “Năng lực”, và “Năng lực” này là cần thiết để hiện thực hóa “Mục tiêu”. “Mục tiêu” đạt được sẽ dẫn đến “Kết quả”. Sơ đồ này cung cấp một lập luận chặt chẽ, dễ hiểu cho các quyết định đầu tư.

Lưu ý quan trọng: Mục tiêu (Goal) và Kết quả (Outcome)

• Sự phân biệt giữa Goal và Outcome là một điểm tinh tế nhưng cực kỳ mạnh mẽ, đặc biệt khi ArchiMate 3.2 đã cải thiện định nghĩa của chúng.
• Một Goal là một ý định, một trạng thái mong muốn (ví dụ: “Cải thiện sự hài lòng của khách hàng”). Một Outcome là một kết quả cuối cùng, có thể đo lường được, của việc đạt được mục tiêu đó (ví dụ: “Giảm 15% số lượng khiếu nại của khách hàng”).
• Sự phân biệt này tương đồng trực tiếp với các khung quản lý hiện đại như OKRs (Objectives and Key Results). Goal tương tự như một Objective (Mục tiêu), và Outcome tương tự như một Key Result (Kết quả then chốt). Bằng cách mô hình hóa cả hai, kiến trúc sư có thể liên kết công việc của họ trực tiếp với các chỉ số hiệu suất của doanh nghiệp. Điều này làm cho giá trị của EA trở nên hữu hình và dễ dàng chứng minh hơn bao giờ hết, chuyển cuộc trò chuyện từ “chúng ta đang xây dựng cái gì” sang “chúng ta đang đạt được kết quả gì”.