Hiện trạng và Tương lai Hệ thống Core Banking tại Việt Nam – Phần cuối

Phần 5: Tương lai Mở ra: Dự báo Quỹ đạo Phát triển của Core Banking và Tài chính Số tại Việt Nam đến năm 2030

Làn sóng hiện đại hóa Core Banking hiện tại chỉ là bước khởi đầu cho một sự chuyển đổi sâu sắc hơn trong ngành tài chính Việt Nam. Nhìn về phía trước đến năm 2030, quỹ đạo phát triển sẽ được định hình bởi các xu hướng kiến trúc mới, các mô hình kinh doanh đột phá và sự tích hợp sâu rộng của trí tuệ nhân tạo.

5.1. Từ Core Banking đến “Composable Banking”: Sự trỗi dậy của Kiến trúc Module, Điều khiển bằng API

Tương lai của Core Banking không phải là một hệ thống nguyên khối (monolithic) được cải tiến, mà là một sự thay đổi mô hình sang “Composable Banking” (Ngân hàng hợp thành). Đây là một cách tiếp cận kiến trúc trong đó các chức năng ngân hàng được chia nhỏ thành các thành phần độc lập, có thể tái sử dụng (gọi là microservices). Các thành phần này sau đó có thể được “lắp ráp” lại với nhau một cách nhanh chóng và linh hoạt thông qua các giao diện lập trình ứng dụng (API) để tạo ra các sản phẩm và trải nghiệm khách hàng mới.

Xu hướng này dẫn đến khái niệm “Headless Core” (Lõi không giao diện). Trong mô hình này, hệ thống Core Banking chỉ tập trung vào việc xử lý các giao dịch và quản lý dữ liệu ở phần back-end một cách hiệu quả và an toàn nhất. Toàn bộ lớp giao diện và trải nghiệm người dùng ở front-end (ví dụ: ứng dụng mobile banking, website) sẽ được tách rời và phát triển độc lập. Sự tách rời này mang lại lợi ích to lớn: ngân hàng có thể liên tục đổi mới, cập nhật giao diện và tính năng cho khách hàng mà không cần phải động đến hệ thống lõi ổn định phía sau.

Tại Việt Nam, dự án của HDBank với Thought Machine là bước đi rõ ràng đầu tiên hướng tới một kiến trúc Composable hoàn chỉnh, tạo ra một tiền lệ quan trọng cho thị trường. Trong tương lai, cách tiếp cận này sẽ trở thành tiêu chuẩn, cho phép các ngân hàng thoát khỏi sự phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất và có thể lựa chọn các giải pháp tốt nhất cho từng thành phần trong hệ thống của mình.

5.2. Tương lai Nhúng (Embedded Future): Cách các Hệ thống Core Hiện đại Mở đường cho Ngân hàng dưới dạng Dịch vụ (BaaS)

Kiến trúc Composable và API-first chính là nền tảng kỹ thuật để hiện thực hóa một trong những mô hình kinh doanh hứa hẹn nhất của tương lai: Ngân hàng dưới dạng Dịch vụ (Banking-as-a-Service – BaaS). BaaS là mô hình trong đó một ngân hàng (có giấy phép và hạ tầng) cho phép các công ty phi tài chính (ví dụ: các sàn thương mại điện tử, ứng dụng gọi xe, công ty phần mềm) “nhúng” các dịch vụ ngân hàng (như mở tài khoản, phát hành thẻ, cho vay, thanh toán) trực tiếp vào sản phẩm hoặc nền tảng của họ.

Mô hình này tạo ra một tình huống đôi bên cùng có lợi. Ngân hàng có thể mở rộng tệp khách hàng và tạo ra các nguồn doanh thu mới từ việc cung cấp hạ tầng, trong khi các đối tác có thể nâng cao giá trị cho sản phẩm của mình và giữ chân người dùng. Đây chính là bản chất của “Tài chính Nhúng” (Embedded Finance), một thị trường được dự báo sẽ có giá trị lên tới 7 nghìn tỷ USD vào năm 2030.

Tại Việt Nam, xu hướng này đã bắt đầu manh nha qua việc người dùng có thể thực hiện các chức năng ngân hàng ngay trên các ví điện tử hoặc sàn thương mại điện tử. Khi ngày càng nhiều ngân hàng hoàn thành việc hiện đại hóa Core Banking với các API mở, xu hướng BaaS và tài chính nhúng sẽ bùng nổ, biến các dịch vụ tài chính trở thành một tiện ích liền mạch trong cuộc sống hàng ngày của người dùng. Sự hợp tác giữa các Fintech như MoMo, Viettel Money và các ngân hàng chính là những bước đi đầu tiên trong việc xây dựng hệ sinh thái này.

5.3. Lớp Trí tuệ (Intelligence Layer): Mối quan hệ Cộng sinh giữa AI, Big Data và Hệ thống Core

Nếu Core Banking hiện đại là trái tim thì dữ liệu là dòng máu, và trí tuệ nhân tạo (AI) chính là bộ não của ngân hàng tương lai. Mối quan hệ giữa ba yếu tố này mang tính cộng sinh và sẽ là động lực chính cho sự đổi mới.

Các hệ thống Core hiện đại được thiết kế để trở thành “nguồn chân lý duy nhất” (single source of truth), thu thập, quản lý và cung cấp dữ liệu giao dịch và khách hàng một cách sạch sẽ, có cấu trúc và theo thời gian thực.⁷ Dữ liệu chất lượng cao này chính là nhiên liệu không thể thiếu để huấn luyện các mô hình AI và học máy (ML).

Các ngân hàng Việt Nam đã và đang tích cực ứng dụng AI vào nhiều lĩnh vực: trợ lý ảo chatbot để hỗ trợ khách hàng (VCB Chatbot của Vietcombank), cá nhân hóa sản phẩm, phát hiện gian lận, và đặc biệt là chấm điểm tín dụng một cách hiệu quả và nhanh chóng hơn.⁶⁰ VIB là một ví dụ điển hình khi kết hợp AI và Big Data vào quy trình phê duyệt thẻ tín dụng.

Mối quan hệ này tạo ra một vòng lặp tăng cường mạnh mẽ: Core Banking cung cấp dữ liệu; AI phân tích dữ liệu đó để tạo ra những hiểu biết sâu sắc (insights) về khách hàng và thị trường; những hiểu biết này sau đó được sử dụng để thiết kế các sản phẩm, dịch vụ mới được cá nhân hóa; và cuối cùng, các sản phẩm này lại được cấu hình và quản lý trên chính hệ thống Core Banking.⁸⁰ Vòng lặp này sẽ là cỗ máy tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững cho các ngân hàng trong tương lai.

5.4. Phân tích Tổng kết & Khuyến nghị Chiến lược cho các Tổ chức Tài chính Việt Nam

Tổng kết các Phát hiện chính: Ngành ngân hàng Việt Nam đang ở giữa một quá trình chuyển dịch công nghệ mang tính bước ngoặt và không thể đảo ngược. Việc từ bỏ các hệ thống di sản không còn là một lựa chọn, mà là một yêu cầu sống còn. Tương lai sẽ thuộc về những ngân hàng có khả năng hành động nhanh chóng, ra quyết định dựa trên dữ liệu và sẵn sàng tham gia vào các hệ sinh thái mở. Dự báo của Gartner cho rằng 80% các định chế tài chính truyền thống có thể sẽ trở nên không còn phù hợp vào năm 2030 nếu không thích ứng được với các nền tảng số, điều này nhấn mạnh tính cấp bách của các cuộc chuyển đổi đang diễn ra. Cuối cùng, mục tiêu cuối cùng của quá trình hiện đại hóa này là làm cho hoạt động ngân hàng trở nên “vô hình”. Sức mạnh thực sự của một hệ thống Core hiện đại không chỉ nằm ở việc giúp ngân hàng vận hành tốt hơn, mà còn ở việc cho phép các chức năng ngân hàng được nhúng một cách liền mạch vào các nền tảng và hành trình khách hàng khác. Khoản đầu tư khổng lồ vào hiện đại hóa Core không chỉ để tạo ra các ứng dụng ngân hàng di động tốt hơn, mà là để tái cấu trúc ngân hàng thành một nền tảng có thể cung cấp năng lượng cho vô số dịch vụ khác trong nền kinh tế số.

Khuyến nghị Chiến lược:

1. Đối với các Ngân hàng còn sử dụng Hệ thống Core Di sản: Chi phí của việc không hành động giờ đây đã lớn hơn rủi ro của việc chuyển đổi. Việc xây dựng một lộ trình hiện đại hóa rõ ràng, quyết liệt không còn là tùy chọn, mà là điều kiện cần để tồn tại và phát triển. Cần phải nhanh chóng đánh giá và đưa ra quyết định chiến lược về con đường hiện đại hóa phù hợp nhất: “Đại tu toàn diện”, “Nhảy cóc” hay “Tiến hóa”.
2. Đối với các Ngân hàng đang trong quá trình Chuyển đổi: Cần tập trung không ngừng vào quản trị sự thay đổi và tạo ra giá trị kinh doanh. Dự án không kết thúc vào ngày “go-live”; đó là thời điểm bắt đầu cho một hành trình mới: tận dụng nền tảng mới để thúc đẩy tăng trưởng kinh doanh, tối ưu hóa vận hành và tạo ra các sản phẩm dịch vụ đột phá.
3. Đối với Tất cả các Ngân hàng: Mục tiêu chiến lược dài hạn nên là tiến tới một kiến trúc Composable, ưu tiên API (API-first). Đây là chìa khóa để tham gia vào tương lai của ngành tài chính, một tương lai được định hình bởi các hệ sinh thái và các dịch vụ nhúng (BaaS). Đồng thời, phải đầu tư mạnh mẽ vào năng lực quản trị dữ liệu và AI để xây dựng “lớp trí tuệ” trên nền tảng Core mới, biến dữ liệu thành tài sản chiến lược thực sự.

Coi trọng Quan hệ Đối tác: Tương lai của ngành tài chính là sự hợp tác. Việc xây dựng các mối quan hệ đối tác sâu sắc và chiến lược với các nhà cung cấp công nghệ, các công ty tích hợp hệ thống trong nước, các nhà cung cấp dịch vụ đám mây và các công ty Fintech là yếu tố cực kỳ quan trọng để đổi mới và thành công trong một thế giới ngày càng kết nối.