Ngày ấy… vâng.. lại là ngày ấy!! Bởi vì những ngày thơ ấu gian khó đã đi qua, nhưng nó sẽ chẳng bao giờ có thể phai mờ trong ký ức mỗi người, và tôi cũng vậy!
Phàm trong đời, chắc hẳn ai cũng ít lần gặp những cảnh trớ trêu ngịch cảnh, khó khăn trong công việc và cuộc sống. Nhưng chỉ khi nào mà bạn phải trải qua cái cảm giác bị vùi sâu xuống vực thẳm của khó khăn, thất bại thì lúc đó bạn mới hiểu, mới thấm được những ngày tháng nhọc nhằn vất vả đó sẽ như thế nào… Và.. gia đình tôi cũng đã từng trải qua những tháng ngày đầy gian truân ấy!!
Nói như vậy có thể bạn sẽ hình dung về gia đình tôi ngày ấy nó thật là thảm cảnh, khó khăn, nheo nhóc hay nhiều nhiều những từ vô mô tả về sự u sầu, buồn rầu, nghèo khó khác phải không!! KHÔNG!! Sự thật thì nó lại ngược lại, mặc dù những ngày tháng ấy nó vô cùng khó khăn, vô cùng gian khổ và thiếu thốn, nhưng bằng một cách nào đó, dưới bàn tay của bố mẹ, và đặc biệt là của bố tôi, những ngày tháng ấy đã đi qua đời tôi tự như một làn gió thoảng. Không những nó không làm tôi tự ti về một quá khứ vất vả, hằn học về một cuộc sống khó khăn đã qua, mà ngược lại nó cho tôi đầy ắp những kỷ niệm khó quên, nhưng trải nghiệm về một cuộc sống thiếu thốn nhưng vẫn tràn đầy tình cảm và sức sống để vươn lên, để vượt qua khó khăn. Giờ đây,khi đã trưởng thành tôi vẫn hay nhắc về những ngày tháng ấy, nhưng không phải là để “ôm nghèo kể khổ”, mà là để ôn lại về những kỷ niệm tuyệt vời mà tôi và gia đình tôi đã trải qua. Tôi kể cho vợ tôi, con tôi, cho anh em bạn bè tôi rằng “tôi đã từng sống như thế đấy”. Tôi muốn mọi người thấy rằng, trong cuộc sống này dù có khó khăn đến mấy thì chúng ta cũng đều có thể vượt qua một cách nhẹ nhàng như cách mà gia đình tôi đã làm. Hôm nay, tôi muốn kể cho mọi người nghe về một kỷ niệm về gia đình tôi, mọi người hãy xem gia đình tôi đã sống những ngày ấy như thế nào nhé! Câu chuyện này tôi đặt tên là “Đóa quỳnh đêm”.
Phần lớn giai đoạn khó khăn nhất của gia đình tôi xảy đến vào giai đoạn khi tôi học tiểu học, và đầu những năm học cấp hai. Thời gian ấy, vì gặp phải những biến cố lớn mà gia đình tôi đã “một nhát… xuống vực sâu”. Kể ra thì khó mà mô tả hết được những khó khăn ngày ấy, nhưng nếu mô tả ngắn gọn thì tôi có thể tóm gọn nó trong một câu đơn giản: “Chạy ăn từng bữa”.
Trong giai đoạn đó, bố mẹ tôi làm đủ thứ nghề để lo cho cuộc sống khó khăn, để lo chữa chạy bệnh tật, rồi lại để lo cho anh em tôi ăn học. Một trong những công việc đó là đi kéo cá, mà quê tôi gọi là đi “kéo chã”. Nó là một cái lưới rất to, có thể bao trọn được chiều ngang của một con sông. Bắt cá bằng cách cần ít nhất 4 người, mỗi bên 2 hoặc 3 người kéo dọc một đoạn sông sẽ gom bắt cá tôm trên đoạn sông đó. Làm nghề này vất vả lắm, vì toàn phải đi kéo vào ban đêm, nhiều khi trời lạnh vẫn phải đi. Người ngâm chìm trong nước tới tận cằm, chỉ còn hở lên nửa cái đầu, còn người trên bờ hoặc hai bên dìa thì phải dùng hết sức mới có thể kéo được cái lưới rất to đó kèm theo một đống bùn sống làm nó nặng thêm biết nhường nào.
Để đủ tiền cũng như đủ người để mua và sử dụng cái lưới đó, nhà tôi phải góp chung với một nhà một ông trong họ là nhà ông Được. Nhà ông bà cũng vất vả, và làm đủ nghề. Như đã nói, để kéo được cái lưới đó cần ít nhất là 4 người, nhưng thường cần tới 6 người để dễ dàng hơn khi kéo và không bị mất sức. Trong đó nhà tôi có 4 người gồm bố, mẹ và 2 anh trai tôi. Còn nhà ông Được thì có 2 vợ chồng ông. Tính ra nhiều người như vậy, nhưng mỗi một đêm tính ra cũng không được bao nhiêu. Tôi cứ nhớ mãi ngày ấy, mỗi buổi tối cả nhả đi kéo lưới, tôi là út còn bé nên được ở nhà, bà nội ra ngủ cùng trông nhà cho. Sáng hôm sau dậy thì đã thấy Bố và các anh đã về và chuẩn bị đi học, còn mẹ thì đã mang cá ra chợ bán. Mỗi buổi chợ như vậy, mẹ lại đong thêm ít cân gạo tấm về vừa để ăn và chăn nuôi. Nói về gạo tấm, chắc nhiều bạn không biết, nhưng nó là loại gạo hạt bị vỡ vụn như tấm, thường là loại gạo bị loại ra và thường sử dụng cho chăn nuôi là chính. Nhưng bạn biết đấy, ngày đó đong được gạo về ăn đã là hạnh phúc lắm!… Ngày nào cũng thế, cứ căn theo con nước mà hôm thì đi ban ngày, hôm lại đi ban đêm cứ như vậy ngày này qua ngày khác.. nhưng cái khó khăn vất vả thì dường như cứ đeo bám mãi!!
Sống trong cái “cám cảnh” ấy, nhưng tôi tuyệt nhiên chưa từng nghe bố tôi than đến nửa lời. Ông cứ chăm chỉ làm việc, hết việc này tới việc khác. Tay ông ngày một trai sạn và cứng như những viên sỏi. Chân ông bị phong thấp mà cứ thi thoảng lại thấy ông dùng dao cắt đi từng mảng, và đùa tôi rằng: “hôm nay bố lại có kho cho mày” 🙂. Trong suốt những tháng ngày ấy, sau những lần đi làm khuya vất vả, đi làm đồng, làm đủ thứ việc nhưng lúc nào ông cũng vẫn giữ trong mình một “tâm hồn văn sĩ”. Ông rất thích cây cảnh, và sưu tầm những cây cảnh mà ông cho là nho nhã, như: Tùng, Trúc, Bách tán, Si, Lan.. Gọi là cây cảnh những nó cũng như cái cảnh nhà tôi vậy. Những cây ấy được “ngồi” trong những cái chậu từ xô hỏng, rồi chậu thủng.. nhưng nó vẫn lên sum xuê đến lạ. Trong những cây ấy, có một cây đó là cây Quỳnh Giao. Theo bố tôi kể thì cây Quỳnh nó là cây có lá mà không cành, cây Giao thì lại chỉ có cành mà không lá. Hai cây ấy nó kết hợp lại với nhau như một sự hài hòa của đất trời để bù đắp lại cho nhau. Và đặc biệt cây Quỳnh nó chỉ ra hoa vào đúng 12 giờ đêm, và khi nó nở đúng điểm thì mùi thơm.. mà theo “ngoa ngữ” của bố tôi nó lan tỏa làm thơm nức mũi cả một xóm 😀. Cái cây này nhà tôi xin từ nhà bác Bình, là bác cả bên ngoại nhà tôi. Nó được trồng trong cái vỏ bình ắc-quy cũ. Lúc nhà tôi xin về nó còn bé tí, nhưng sau một thời gian thì nó um tùm. Cây Quỳnh mọc thêm mấy lá to đùng, còn cây Giao thì um tùm lên cả. Duy chỉ một điều, tôi chờ mỏi cả cổ mà mãi chả thấy nó có bông hoa nào 😞.
Thời gian thấm thoắt trôi đi, nhà tôi vẫn thế.. vẫn nghèo! Nhưng mọi việc nó cứ như đã vào guồng và vận hành một cách trơn tru như chưa từng có chuyện gì xảy ra… Cuối cùng thì cây Quỳnh cũng ra nụ!! Cái nụ hoa ấy nó cự to lên mỗi ngày, và đương nhiên ngày nó nở cũng tới. Những ngày đó, bạn cứ hình dung rằng nếu bạn mà ở đó nghe bố tôi mô tả về “sự kì diệu” về cái cách mà đóa Quỳnh nó nở ra tuyệt vời thế nào, thì dù bạn có là người khô khan đến mấy chắc cũng sẽ phải háo hức đến phát thèm để được trông thấy một bông hoa Quỳnh nó nở về đêm 🙂. Vào cái ngày mà nó sẽ nở, tức là khi bạn thấy cái nụ hóa đã lớn và chuyển sang màu trắng, và chuẩn bị xòe ra, thì đêm hôm đó vào đúng chính đêm nó sẽ nở. Theo như bố tôi kể, thì thì thời xưa các bậc thi sĩ có thú vui là ngắm hoa Quỳnh nở và vịnh thơ. Họ châm trà, ngồi ngâm thơ, vịnh thơ và chờ cho đến khi hoa Quỳnh nở.. rồi làm thơ về nó. Cũng chính vì thế, mà ngày hôm đó.. cái chậu hoa bằng bình ắc-quy đó có cơ hội đươc.. vào trong nhà và để ngay ngắn nơi trang trọng trên mặt tủ nhà tôi 🙂..để chờ cái thời khắc vi diệu đó… tôi hồi hộp như đếm từng giây phút cho cái thời điểm đó..
Như thường lệ, tối đó nhà tôi ăn cơm xong để nghỉ ngơi trước khi đi kéo lưới. Nhưng ngày hôm đó đặc biệt hơn, vì sau khi ăn xong mọi người có một thú vui.. đó là ngồi uống trà.. thưởng hoa. Tối đó lại là một tối mất điện, ăn cơm xong thì nhà ông Được cũng xuống để chuẩn bị đi làm. Trong cái ánh đèn của chiếc đèn bình chỉ đủ để sáng vùng phía trên mặt tủ, nơi có cái chậu hoa Quỳnh, phía dưới chỉ đủ để nhìn mặt người, mọi người ngồi xung quanh chiếc bàn uống nước trà, còn tôi thì nằm xoài trên chiếc giường ở phòng khách. Bố tôi vẫn tiếp tục những câu chuyện xung quanh đóa hoa Quỳnh vi diệu kia sắp nở. Trong cái khung cảnh mờ mờ, ảo ảo, chỉ le lói chút ánh sáng mờ nhạt lan tỏa khắp căn phòng, ngồi ở đó, những con người lam lũ tưởng chừng như đã ở gần tận đáy của khó khăn cuộc đời đang “thưởng hoa”! Tôi phải nói là thưởng hoa, bởi cái không khí đó nó nhẹ nhàng đến mê người! Không ai nói về chuyện ngày mai còn gạo hay không, không ai than trách một lời về cuộc đời mình, về những tháng ngày khó khăn mà mình sắp qua.. Tôi chỉ nghe thấy những lời bình phẩm về đóa hóa diệu kì kia.. Tai tôi nghe, còn mắt tôi cứ nhìm đăm đăm về phía đóa hoa.. Ô hay, sao cũng là hoa mà nó lại thú vị đến thế! Thi thoảng những làn khói của thuốc lào cứ bay vu vơ trong không trung, che mờ đi cái ánh sáng vốn đã mờ mờ ảo ảo… chờ đến tận 12h ư.. lâu quá.. nhưng tôi vẫn phải cố thức để chờ chứ, đây nó như một dịp ngàn năm có một, sao tôi bỏ qua được nhỉ.. Tôi phải thức để xem rồi kể lại câu chuyện thú vị này cho các bạn tôi nữa, tôi quá là may mắn trong đời khi được có cơ hội thương một loài hoa tao nhã thế này.. tôi phải… tôi phải…
… Choàng bừng tỉnh, tôi đã thấy bố đã về và đang nằm bên cạnh, chìm trong giấc ngủ sau một đêm đi làm mệt mỏi, trời đã hửng sáng! Thôi xong, tôi đã ngủ gật rồi ư… nhìn lên cái chậu hoa Quỳnh trên mặt tủ, nó đã héo rũ xuống sau khi nở trọn vẹn trong đêm.. Trời ơi!! Tôi muốn hét lên vì tiếc nuối.. tôi tự trách mình sao lại có thể ngủ quên vào cái thời khắc quan trọng đó được, tôi đã đánh mắt một cơ hội trong đời được ngắm cái thứ hoa tuyệt vời đó!! Haizz.. Tôi trân trân nhìn vào đóa hoa đang tàn, ngồi nhớ lại cái thời khắc tối ngày hôm trước đã qua, lòng đầy tiếc nuối…
….Thời gian trôi đi, bao khó khăn của gia đình cũng từng ngày, từng ngày trôi qua. Rồi bố cũng chữa khỏi bệnh, kinh tế gia đình không còn phải chạy ăn từng bữa. Anh em chúng tôi lớn lên rồi mỗi người làm ăn một nơi. Tôi thì đi học, rồi cũng ra ngoài xã hội bươn trải lo cho cuộc đời của riêng mình. Trong suốt những hành trình ấy, cứ đôi lần nhắc tới kỷ niệm, nhắc tới ngày xưa, và nhắc tới Bố.. thì kỉ nhiệm về cái đóa hoa Quỳnh đó lại như sống lại và rạo rực như mới ngày hôm qua.
Bạn thấy đấy, đâu phải ai sống trong cảnh cơ hàn cũng phải đau khổ và than thân trách phận. Gia đình tôi đã trải qua những tháng ngày ấy, khó khăn, vất vả, bệnh tật bao trùm nhưng bằng việc học cách đối mặt với nó Bố đã làm những tháng ngày ấy trôi qua thật êm đềm. Nếu như ngày ấy tôi được nghe bố than trách một lời về số phận bạc bẽo thì có lẽ giờ đây những điều tôi viết ra chắc chỉ có sự hằn học và thù ghét quá khứ. Nhưng ngược lại, tôi thấy yêu những tháng ngày thân thương ấy! Đôi lúc tôi ước được sống lại những ngày tháng đó.. những tháng ngày mà trong suốt tâm trí tôi, đâu đâu cũng nhìn thấy sự hạnh phúc và sự yêu thương của cả gia đình dành cho nhau! Tôi không thể làm thời gian quay trở lại, nhưng tôi sẽ sống những tháng ngày sau này.. như cách mà bố tôi đã sống!
Trích từ tự truyện: 60 năm cuộc đời – Chương 1: Những ngày thơ ấu
xValley Foundation 