Trước đây khi ngữ âm của mình còn rất tệ! kiểu như Lệ Rơi hát wắt ken ai đu ấy. Đây là kết quả của cả nhiều năm học Tiếng Anh cũng gọi là biết mặt chữ, thời mình học còn không được nghe các đoạn phát âm bằng đài radio nữa. Cứ gặp từ nào hỏi cô giáo, rồi cô dạy cách đánh vần như Tiếng Việt.
Mãi cho tới khi mình vào năm cuối đại học, lúc đó mình mới biết tới việc phải luyện tập nhiều ngữ âm nếu muốn nghe và nói tốt. Sau khi biết tới điều này thì mình thấy quả thực là việc học ngữ âm rất hiểu quả. Sau một thời gian ngắn mình đã nâng cao khả năng nghe và nói rất nhanh, thậm chí còn rất tự tin, mỗi lần đi phỏng vấn gặp người nước ngoài mặc dù còn gặp chút khó khăn nhưng về cơ bản là có thể trao đổi cơ bản với họ về công việc. Rồi có cơ hội làm việc với khách hàng nước ngoài nhiều, dần dần khả năng nghe nói cũng tăng thêm được nhiều.
Trong quá trình học ngữ âm, mình tập trung rất nhiều vào phần phát âm sao cho đúng, cố gắp tập thói quen không bỏ âm đuôi như “s”, “z”, “t”, “d”, “ch”… Trước có người nói với mình rằng, các âm đuôi này rất quan trọng, và người nước ngoài họ không thể phân biệt từ nếu thiếu nó. Vì thế mình đã tập rất nhiều. Dần dần cũng thành thói quen. Tuy nhiên, còn một phần là trọng âm trong từ và câu là cái mà hầu hết ở VN mình ai cũng gặp phải. Vì không ai nói tới tầm quan trọng của nó, và xếp nó sau phần âm đuôi, và đôi khi là coi nó không quan trọng, hoặc là nó khó quá nên mọi người cũng không muốn nói. Thường thì ở Việt Nam, mọi người chỉ nói rằng nói có trọng âm để cho nó “Tây hơn”, nghe hay hơn, chứ ít người nói rằng KHÔNG THỂ THIẾU NÓ.
Trong đợt đi công tác sang Mỹ trong vòng 3 tháng. Khi đó mình cũng khá tự tin vì khả năng ngữ âm của mình đã luyện tập. Lúc đi phỏng vấn VISA thì cũng OK, phỏng vấn hoàn toàn bằng Tiếng Anh trôi trảy, cứ nghĩ thế là ngon!
Tới lúc bay sang tới Atlanta, Mỹ. Vào làm thủ tục checkout nhập cảnh, gặp ông hải quan. Ông hỏi có nói được English không? Mình tự tin nói có. Rồi ông hỏi mình mỗi câu:
– Where are you going?
Mình tự tin xổ một tràng:
– I come here for attending some training courses of my customer…
Thấy cái mặt nhìn mình như người ngoài hành tinh, mình đã nghi nghi. Chờ mấy giây ông ấy bảo:
– I don’t understand.
Mình thấy hơi mất tự tin, đang định nói lại lần hai thì ông ấy nhấc cái điện thoại lên và nói lên loa đúng một câu:
– Vietnamese!
Tôi cũng chưa biết là ông ấy làm gì khi gọi điện thoại như vậy. Rồi mấy giây sau, có một chị gái trung tuổi đi ra. Nhìn mặt là mình nhận ra đó là người Việt Nam giọng miền nam. Ông hải quan hỏi lại câu vừa nãy ông ấy hỏi tôi, chị này qua ra hỏi mình bằng Tiếng Việt. Lúc này, mình đành phải trả lời bằng Tiếng Việt để chị ấy dịch, mặc dù mình vẫn biết là ông ấy đang nói cái gì, và mình hoàn toàn có thể trả lời được. Mình nói:
– Em qua đây để thăm khách hàng và tham dự một khóa đào tạo của khách hàng.
Chị ấy hiểu ra vấn đề và quay qua phía ông hải quan và nói đúng cũng đúng một câu:
– Oh, training!
Chị ấy vẫn nói chữ “training” nhưng mà đọc với một giọng điệu điệu kiểu “trến… nìng”. Mình tự hỏi vẫn là từ đấy mình đọc là: “trên…ning”, còn chị này đọc thành: “trến…nìng” thì ông ấy lại hiểu luôn. Rồi các câu khác cũng kiểu như thế.
Hai ngày sau, khi lên văn phòng để làm việc với khách hàng thì thấy các bạn ấy cũng bắn cũng kiểu thế, mình nghe cũng bập bõm lắm, vì không giống mấy đồng chí Tây ở Việt Nam, cơ bản là mất tự tin hẳn.
Về phòng, mình mới ngồi ngẫm nghĩ kỹ lại để tìm ra xem nguyên nhân cụ thể nó đến từ đâu. Mình tìm ra lý do tại sao mình nói chuyện với các bạn Tây ở Việt Nam thì được, mà Tây bên này thì lại bập bõm thế! Có một vào nguyên nhân như dưới đây:
1. Người nước ngoài khi sang Việt Nam, trong thực tế thì họ đã hiểu được về khả năng Tiếng Anh của chúng ta có phần hạn chế, nên khi nói chuyện, họ cố gắng giũ tốc độ chậm nhất có thể, và họ chủ động sử dụng những cấu trúc đơn giản và dễ hiểu. Cộng với việc căng óc ra mà đoán người Việt mình đang nói gì với cái thứ Tiếng Anh là lạ. Rồi lâu dần họ nghe quen và biến cái sai của mình thành cái đúng để họ hiểu. Cái này gọi nôm na là “thích nghi”. Còn nếu bạn đi sang nước ngoài thì mọi việc lại diễn ra theo chiều hướng khác. Xung quanh họ gần như hoàn toàn là người bản xứ, họ không cần và cũng không muốn phải thích nghi với cái kiểu Tiếng Anh
2. Người gốc bản ngữ họ nghe và nói chủ yếu dựa trên trọng âm của câu và từ. Cái này thì khó, nhưng vì là ngôn ngữ của họ nên họ hiểu cũng là đương nhiên. Như mình nói tiếng Việt, ngậm mồm lại, ú ớ chửi thằng đối diện nó vẫn hiểu kiểu như “ồ ó”… nghe ngày là là “đồ chó” :D.. Trong câu nhưng từ quan trọng được họ nhấn mạnh bằng cách tăng âm lương của nó lên (có thể hiểu như thêm dấu sắc vào”, ví dụ như câu đơn giản: What ‘s the weather like today.. thì khi nghe sẽ thành “Wat’ xì we’ dờ lái-k tờ-đấy”, trong đó nhiều người họ nói nhanh thì chỉ còn máy a từ “wat’”, “we’” , “tờ-đấy”. Mà họ nói nhanh nhiều khi mình cứ để ý bắt hết từ thì trượt hết, sang câu sau mất rồi. Vì thế lúc ấy mình lại phải để ý tới trọng âm trong từ: Như từ Weather… nó có mỗi chữ “we’, còn dừ “dờ” như cách người Việt đọc bị lược gần hết. Chữ Today thì nó dễ rồi nhưng nó đọc đúng trọng âm là “Tờ..đấy”, chữ “đấy” được nhấn mạnh… đâm ra khi nọ chém gió như bay họ chỉ nghe mấy cái trọng âm chứ ít khi nghe cả câu. Còn mình thì cứ cố căng tai ra mà nghe hết thì chẳng bao giờ hiểu họ nói gì.
3. Mình từ trước tới giờ ko chịu trú trọng học trọng âm, nên mặc dù mình đã đọc đúng voice, có âm đuôi, nhưng giọng cứ ngang ngang họ chẳng biết từ chính của mình ở đâu mà nghe. Nên gặp ngay ông ít khi nói chuyện ENglish với người Việt, ông không hiểu gì cũng đúng :(.
Từ kinh nghiệm đấy, mình mới rút ra bài học là “TRỌNG ÂM VÔ CÙNG QUAN TRỌNG”, thậm chí là quan trọng hàng đầu nếu muốn nghe và nói Tiếng Anh tốt. Phải đặt mục tiêu tập luyện trọng âm, kiên trì rồi sẽ xong. Như trước đây mình ko học vì mấy ông dạy mình ông bảo là cái đó xếp sau cùng, vì thế mình chẳng có động lực mà học. Còn giờ biết rồi, sẽ thật trú trọng rồi sẽ tiến bộ thôi. Các bước để học và thưc hành chỉ đơn giản như sau:
1. Khi gặp bất cứ từ nào, tra ngữ âm của nó thì chú ý ngay tới cái dấu trong âm, là cái dấu nháy đơn , nó đứng trước âm nào thì mình đọc âm đó như kiểu thêm dấu sắc vào, các âm còn lại đọc thấp xuống, học mới tập có thể như thêm dấu huyền vào. Kiểu như Training à Trến nìng. Today à Tờ..đấy… Tập chậm, tạo thói quên dể ý đến nó rồi sẽ tiến bộ thôi :).
2. Trong câu, chú ý tới trọng âm. Các tự quan trong câu như: Từ để hỏi, động từ chính, tân ngữ trực tiếp, tính từ, thì mình cố gắng đọc rõ vào cao hơn các từ khác. Các từ không quan trọng lắm như: Động tự tobe, đại từ (I, he, she,..), trợ đồng từ thì đọc nhanh hoặc không cần nhấn mạnh lắm. Đọc chậm, và từ từ để tập thói quen chú ý tới ngữ âm trong câu. Chú ý đọc thoải mái, không gượng gạo quá nếu không nghe như sóng vỗ, cứ lên , xuống, lên xuống –> là khá khó nhưng không tập thì không bao giờ nghe và nói được 🙂
3. Về nghe thì nên nghe các bài Real English như phim, bản tin CNN/BBC dành cho người bản xứ, không phải chương trình biên tập cho người châu Á thì sẽ thấy họ nói nuốt âm thế nào. Nhớ luyện nghe thì kèm theo Transcript (phần bài nội dung cho video/audio nghe đấy”.
Chăm chỉ tập luyện rồi sẽ tiến bộ, sẽ thành công thôi :).
xValley Foundation 